🔬 علوم چهارم دبستان

🦴 درس ۹: بدن ما (۱)

زخم دست محمد 🩹

محمد هنگام بازی زمین خورد و پوست دستش خراش برداشت. مدتی طول کشید تا زخم او خوب شد. پوستِ از بین رفته چطور دوباره درست شد؟ آیا پوست جدیدی ساخته شد؟

🧪 فعالیت: یک تکه پارچه‌ی سیاه و کمی زبر را به آرامی به پشت دست خود بکش و ببین روی پارچه چه می‌ماند. (ذره‌های ریز، سلول‌های مرده‌ی لایه‌ی رویی پوست‌اند.)

🔬 بدن ما از سلول ساخته شده است

بدن ما و همه‌ی جانداران از سلول (یاخته) ساخته شده‌اند. سلول‌ها زنده‌اند. وقتی سلول‌های پوست آسیب می‌بینند، سلول‌های جدید جای آن‌ها را می‌گیرند و زخم خوب می‌شود. لایه‌ی رویی پوست از سلول‌های مرده تشکیل شده که کم‌کم می‌ریزند.

سلول‌ها بسیار کوچک‌اند؛ میلیون‌ها سلول پوست روی یک میلی‌متر از خط‌کش جا می‌گیرند. برای دیدن سلول‌ها باید از میکروسکوپ استفاده کنیم؛ ابزاری که اجسام را بزرگ‌تر از اندازه‌ی واقعی نشان می‌دهد.

🎮 بازی ۱: زخم چطور خوب می‌شود؟

سطرِ بالا سلول‌های مرده‌ی پوست‌اند. «زخمی شو» را بزن، بعد «ترمیم» را بزن و تماشا کن!

پوست سالم است.

🎮 بازی ۲: بخش‌های سلول

سلول معمولاً سه بخش دارد: پرده‌ی دور سلول (غشا)، سیتوپلاسم و هسته. هر بخش را لمس کن!

یک بخش را لمس کن.

وقتی بدن رشد می‌کند، تعداد سلول‌ها بیشتر می‌شود. بسیاری از سلول‌ها پس از چند روز یا چند ماه می‌میرند و سلول‌های جدید جایشان را می‌گیرند. وقتی بخشی از بدن مثل پوست آسیب می‌بیند، سلول‌های آنجا تقسیم می‌شوند و سلول‌های جدید محل آسیب را ترمیم می‌کنند.

🍽️ سلول‌ها چه نیازی دارند؟

سلول‌ها برای زنده ماندن، رشد کردن و تقسیم شدن به مواد نیاز دارند. غذایی که می‌خوریم، آبی که می‌نوشیم و هوایی که تنفس می‌کنیم نیاز سلول‌های بدن ما را برطرف می‌کنند.

غذا باید آن‌قدر ریز شود که ذره‌هایش وارد سلول‌ها شوند. به این کار گوارش می‌گویند.

🎮 بازی ۳: سفر یک تکه سیب در بدن

«مرحله‌ی بعد» را بزن و ببین سیب در هر بخش چه می‌شود.

👄 دهان
🔽 مری
🫃 معده
🌀 روده‌ی باریک
🟤 روده‌ی بزرگ
🍎

🎮 بازی ۴: ترتیب مسیر غذا

غذا از دهان شروع می‌کند. مسیر را به ترتیب بچین.

🎮 بازی ۵: سهم من در سلامت بدنم

سلول‌های بدن به غذا نیاز دارند تا کارهایشان را خوب انجام دهند و اگر بدن آسیب ببیند آن را ترمیم کنند. هر کار را درست یا نادرست کن.

📝 خودسنجی (۱۰ سؤال)